Nękające telefony – co zrobić, jak nagrać groźby i zgłosić sprawę

Jeśli otrzymujesz nękające telefony, zachowuj historię połączeń, zapisuj przebieg zdarzeń i zgłoś sprawę Policji lub prokuraturze. Nagranie gróźb może pomóc odtworzyć wypowiedzi, ale nie jest warunkiem przyjęcia zawiadomienia. Gdy niebezpieczeństwo jest bezpośrednie, dzwoń pod 112 – nie czekaj na kolejny telefon ani na zebranie materiałów.

Groźba, uporczywe nękanie i złośliwe niepokojenie

Te określenia dotyczą różnych zachowań. Samo nazwanie telefonu nękaniem nie przesądza o kwalifikacji prawnej. Znaczenie mają słowa rozmówcy, częstotliwość kontaktów, ich kontekst oraz wpływ na osobę odbierającą. W zgłoszeniu najważniejszy jest opis tego, co się wydarzyło; ocenę prawną pozostaw organowi prowadzącemu sprawę.

Groźba karalna została opisana w art. 190 § 1 k.k. Chodzi o zapowiedź przestępstwa przeciwko adresatowi lub osobie dla niego najbliższej. Musi ona wywołać uzasadnioną obawę realizacji u osoby, do której ją skierowano lub której dotyczy. Nie trzeba więc czekać na serię połączeń. Jedna rozmowa może wymagać zgłoszenia, a jej znaczenie zależy także od okoliczności, na przykład wcześniejszej przemocy.

Uporczywe nękanie opisuje art. 190a § 1 k.k. Przepis obejmuje nękanie samego pokrzywdzonego albo osoby dla niego najbliższej. Wymaga, by zachowanie prowadziło do zagrożenia, poniżenia lub udręczenia odczuwanego w sposób uzasadniony okolicznościami, bądź do istotnego naruszenia prywatności. Telefony mogą być częścią takiego działania nawet bez wypowiadania gróźb. Ustawa nie wyznacza minimalnej liczby połączeń ani liczby dni, po której automatycznie powstaje przestępstwo.

Złośliwe niepokojenie to wykroczenie z art. 107 k.w. Obejmuje złośliwe wprowadzanie kogoś w błąd lub inne złośliwe niepokojenie, podejmowane po to, by tej osobie dokuczyć. Nie każda pomyłka telefoniczna czy niechciana rozmowa spełnia ten opis. Przy głuchych telefonach zapisz ich powtarzalność i okoliczności, zamiast samodzielnie rozstrzygać zamiar dzwoniącego.

Dokumentuj także połączenia bez nagrania

Rejestr połączeń i dziennik zdarzeń pokazują różne rzeczy. Pierwszy pomaga ustalić godziny oraz częstotliwość kontaktów. Drugi pozwala odtworzyć treść rozmów i wyjaśnić, dlaczego budziły obawę. Sam wykaz numerów nie dowodzi, jakie słowa padły ani kto rzeczywiście trzymał telefon.

• Zapisuj datę, godzinę i czas trwania. Zaznacz, czy rozmowę odebrano, czy połączenie pozostało nieodebrane. Przy numerze ukrytym odnotuj właśnie to, co pokazał ekran.
• Rób zrzuty historii połączeń. Zachowaj widoczne daty i numery; nie ograniczaj materiału do jednego wybranego telefonu, jeśli problemem jest cała seria.
• Notuj treść możliwie szybko. Rozróżniaj dokładnie zapamiętane słowa od własnego streszczenia. Jeżeli czegoś nie pamiętasz, zaznacz lukę.
• Opisuj kontekst i skutki. Uwzględnij wcześniejsze zdarzenia, przerwanie snu, zmianę codziennych zajęć lub obawę przed wyjściem z domu, jeśli rzeczywiście wystąpiły.
• Zachowuj powiązane wiadomości. Dołącz SMS-y i wiadomości głosowe oraz wskaż osoby, które słyszały rozmowę lub widziały inne istotne zdarzenia.

Wpis może wyglądać następująco: data i godzina, numer widoczny na ekranie, krótki opis rozmowy, powód obawy, nazwa zachowanego pliku. Jeżeli podejrzewasz konkretną osobę, oddziel podejrzenie od faktów i wyjaśnij jego podstawę. Znajomy głos, treść wypowiedzi i numer na wyświetlaczu to odrębne informacje.

Jak nagrać rozmowę i zachować jej kontekst

Możesz dokumentować rozmowę, w której sam uczestniczysz. Art. 267 § 1 k.k. odnosi się do sytuacji, gdy ktoś zdobywa nieprzeznaczoną dla niego informację bez uprawnienia, na przykład przez obejście jej zabezpieczeń. Z kolei art. 267 § 3 k.k. obejmuje używanie urządzeń lub oprogramowania do zdobywania informacji, do których dana osoba nie jest uprawniona. Utrwalanie kierowanych do ciebie gróźb trzeba odróżnić od przechwytywania cudzych rozmów czy uzyskiwania dostępu do cudzego telefonu.

Dostępność nagrywania w telefonie zależy od urządzenia, oprogramowania i regionu. Jeśli korzystasz z takiej funkcji, wcześniej sprawdź na spokojnej rozmowie, czy zapisuje obie strony. Prostą możliwością techniczną jest również użycie trybu głośnomówiącego i osobnego urządzenia rejestrującego dźwięk. Warunki otoczenia wpływają na czytelność zapisu; nie ma gwarancji, że każde słowo będzie zrozumiałe.

Nie przedłużaj niebezpiecznej lub obciążającej rozmowy tylko dla nagrania. Nie musisz odbierać kolejnych połączeń, prowokować rozmówcy ani nakłaniać go do powtarzania gróźb. Jeśli zapis uruchomiono w połowie rozmowy, opisz to w notatce. Brak początku jest okolicznością do wyjaśnienia, a nie powodem do dorabiania brakujących fragmentów.

Zachowaj plik w postaci uzyskanej z urządzenia. Nie wycinaj ciszy, własnych wypowiedzi ani fragmentów, które wydają się nieistotne. Wykonaj kopię i przechowuj ją w miejscu niedostępnym dla przypadkowych osób. Pomocniczy opis lub spis wypowiedzi powinien wskazywać odpowiadające im miejsca nagrania. Oznacz słowa niezrozumiałe; nie zastępuj ich domysłem. Materiał przekazuj w związku ze zgłoszeniem, zamiast publikować go w internecie.

Zawiadomienie na Policji lub w prokuraturze

Możesz zgłosić zdarzenia ustnie albo przygotować pismo. Art. 304 § 1 k.p.k. ustanawia społeczny obowiązek informowania Policji lub prokuratora o przestępstwach ściganych z urzędu. Nie oznacza to, że każde nękanie telefoniczne jest ścigane bez wniosku pokrzywdzonego. Tryb ścigania wymaga osobnego sprawdzenia, opisanego poniżej.

Przy ustnym zgłoszeniu art. 304a k.p.k. przewiduje jeden protokół obejmujący zawiadomienie i przesłuchanie zawiadamiającego jako świadka. Można w nim także umieścić wniosek o ściganie. Przed podpisaniem przeczytaj zapis i zgłoś niedokładności, zwłaszcza dotyczące treści gróźb, dat oraz przyczyn obawy.

Pisemne zawiadomienie przygotuj z uwzględnieniem art. 119 § 1 k.p.k. Podaj organ, do którego je kierujesz, oznaczenie sprawy, swoje dane i adres, treść zgłoszenia oraz datę i podpis. W pierwszym piśmie należy także wskazać numer telefonu, telefaksu i adres poczty elektronicznej albo oświadczyć, że się ich nie posiada. Opis sprawy uporządkuj chronologicznie:

1. Od kiedy trwają telefony, jak często się powtarzają i z jakich numerów przychodzą.
2. Jakie zachowania i wypowiedzi zgłaszasz oraz jakie okoliczności towarzyszyły rozmowom.
3. Co wiadomo o dzwoniącym i na czym opierasz ewentualne przypuszczenia.
4. Jakie materiały zachowano, czego dotyczą oraz kto może znać istotne fakty.

Brak nagrania nie wyklucza zawiadomienia. Opisz własne spostrzeżenia i dostępne ślady, także gdy nie znasz tożsamości rozmówcy. Jeżeli masz pliki, ustal z osobą przyjmującą zgłoszenie sposób ich przekazania. Na podstawie art. 304b k.p.k. jako pokrzywdzony możesz poprosić o potwierdzenie złożenia zawiadomienia; zachowaj je do dalszych kontaktów w sprawie.

Kiedy potrzebny jest wniosek o ściganie

Art. 190 § 2 k.k. przewiduje ściganie groźby karalnej na wniosek pokrzywdzonego. Zawiadamiając o takim zachowaniu, wyraźnie powiedz, że żądasz ścigania sprawcy. Opis zdarzeń i oświadczenie o woli ścigania powinny być czytelne, także jeśli znajdują się w jednym piśmie lub protokole.

W przypadku uporczywego nękania zasadę tę ustanawia art. 190a § 4 k.k. Odnosi ją do czynów opisanych w paragrafach pierwszym i drugim tego artykułu. Nie należy więc rozszerzać jej automatycznie na wszystkie sytuacje objęte całym przepisem.

Istnieje istotny wyjątek dotyczący gróźb. Art. 12 § 4 k.p.k. pozwala wszcząć i prowadzić postępowanie bez wniosku, gdy z dużym prawdopodobieństwem jego brak wynika ze strachu pokrzywdzonego przed odwetem albo gdy przemawia za tym interes społeczny. Jeżeli boisz się reakcji sprawcy na zgłoszenie, powiedz o tym wprost. O zastosowaniu tej możliwości decyduje organ; nie jest ona gwarancją określonego przebiegu sprawy.

Blokowanie numerów i szukanie wsparcia

Blokada numeru może ograniczyć zakłócenia, ale nie zastępuje zgłoszenia zagrożenia. Jeśli możesz zrobić to bez zwłoki i ryzyka, najpierw zachowaj historię połączeń. Sposób blokowania oraz widoczność kolejnych prób kontaktu zależą od telefonu i aplikacji. Nie zakładaj, że po włączeniu blokady urządzenie nadal zapisze każdą próbę połączenia.

U operatora zapytaj o dostępne możliwości ograniczenia niechcianych połączeń i sposób zgłoszenia problemu. Podaj daty oraz godziny zdarzeń. Nie zakładaj, że operator odtworzy treść wcześniejszych rozmów albo ustali dla ciebie tożsamość dzwoniącego. Bez potwierdzenia warunków konkretnej usługi nie można obiecać skuteczności takiej pomocy.

Powiedz o sytuacji zaufanej osobie. Przy nasilonym lęku szukaj wsparcia psychologa lub lokalnego ośrodka interwencji kryzysowej; kwestie dotyczące indywidualnej sprawy możesz omówić z prawnikiem. Przygotowanie dziennika i kopii materiałów może ułatwić opisanie problemu, lecz nie powinno opóźniać wezwania pomocy w razie bezpośredniego zagrożenia.

Źródła

• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (tekst jednolity: Dz.U. 2024 poz. 17), art. 190, art. 190a i art. 267.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 46), art. 12 § 4, art. 119 § 1, art. 304, art. 304a i art. 304b.
• Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 2119), art. 107.

Zdjęcie: tony_duell, CC BY 2.0 (creativecommons.org/licenses/by/2.0/), Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org/wiki/File:Bantam_answering_machine_Fitting_the_incoming_message_unit_(9643470902).jpg