Data pliku nagrania a czas rozmowy – skąd biorą się różnice?

Data pliku nagrania może różnić się od czasu rozmowy, ponieważ opisuje operację na pliku: jego utworzenie w danym miejscu albo ostatnią modyfikację. Nie musi wskazywać chwili rozpoczęcia nagrywania. Rozbieżność może wynikać z kopiowania, ponownego zapisu, ustawionej strefy czasowej lub błędnego zegara urządzenia. Żeby ją wyjaśnić, trzeba najpierw ustalić, jakie pole daty oglądamy i skąd pochodzi plik.

Data utworzenia, data modyfikacji i godzina rozmowy

Godzina rozpoczęcia rozmowy opisuje zdarzenie między rozmówcami. Początek nagrania oznacza natomiast moment, od którego urządzenie utrwala dźwięk. Te chwile mogą się pokrywać, ale nie muszą: nagrywanie można uruchomić już podczas połączenia. Podobnie zakończenie nagrywania nie zawsze jest chwilą zakończenia rozmowy. Sama długość pliku dźwiękowego nie wystarczy więc do wyznaczenia obu godzin połączenia.

Data utworzenia pliku odnosi się do powstania pliku w określonym środowisku. Po skopiowaniu nagrania na inne urządzenie może odpowiadać chwili utworzenia tam kopii. Data modyfikacji pliku dotyczy ostatniej odnotowanej zmiany, na przykład zapisu przez program. Właściwości pliku mówią zatem o jego historii technicznej, którą trzeba odróżniać od przebiegu rozmowy.

NIST w poradniku SP 800-86 rozróżnia daty utworzenia, modyfikacji i dostępu do pliku oraz zaznacza, że systemy plików przechowują różne informacje o czasie. To ważne przy porównywaniu telefonu z komputerem: nie każdy program pokazuje te same pola ani interpretuje je w ten sam sposób. Ogólna kolumna z datą, bez sprawdzenia jej znaczenia, jest za mało precyzyjna.

Dlaczego kopia może być utworzona później, niż została zmodyfikowana?

W SP 800-86 opisano sytuację, w której skopiowany plik otrzymuje datę utworzenia odpowiadającą wykonaniu kopii, a zachowuje wcześniejszą datę modyfikacji. W takim układzie właściwości mogą wyglądać nielogicznie: plik został utworzony wieczorem, lecz ostatnio zmodyfikowany po południu. Oba pola dotyczą jednak różnych operacji. Wieczorem powstała kopia danych zapisanych wcześniej.

Nie należy z tego robić reguły dla każdego telefonu i każdego sposobu kopiowania. Rezultat zależy od systemu plików oraz użytego narzędzia. Dokument NIST zwraca uwagę, że nie wszystkie sposoby pobierania i kopiowania plików zachowują ich daty. Sama zgodność dźwięku nie oznacza więc, że wszystkie informacje widoczne we właściwościach także będą identyczne.

Również przenoszenie wymaga uwzględnienia miejsca docelowego. Zmiana położenia pliku w obrębie jednego systemu plików może zachować jego dotychczasowe daty. Przeniesienie na inny nośnik może obejmować utworzenie kopii i usunięcie pliku z poprzedniego miejsca. Z samego słowa „przeniesiono” nie da się ustalić, które daty pozostały bez zmian.

Przykład: rozmowa 14:05–14:20, kopiowanie o 20:30

Przyjmijmy wymyślony przykład. Rozmowa trwa od 14:05 do 14:20, a nagrywanie obejmuje ją w całości. Na urządzeniu źródłowym plik powstaje o 14:05, a ostatni zapis następuje o 14:20. Wieczorem, o 20:30, nagranie zostaje skopiowane na komputer. Zakładamy zgodne zegary, tę samą strefę czasową oraz sposób kopiowania, który zachowuje datę modyfikacji.

Informacja	Godzina w przykładzie	Co opisuje
Początek rozmowy	14:05	Rozpoczęcie połączenia, ustalone niezależnie od właściwości kopii
Koniec rozmowy	14:20	Zakończenie połączenia
Utworzenie kopii na komputerze	20:30	Powstanie pliku w miejscu docelowym
Modyfikacja kopii	14:20	Zachowana informacja o ostatnim zapisie pliku źródłowego

Data utworzenia kopii nie przesuwa rozmowy na wieczór. Z kolei 14:20 nie oznacza w tym przykładzie jej początku, lecz ostatni zapis nagrania. Jeśli patrzymy tylko na jedną kolumnę daty, łatwo przypisać jej niewłaściwe znaczenie. Najpierw trzeba nazwać zdarzenie, którego godzinę chcemy ustalić, a dopiero potem szukać odpowiadającej mu informacji.

To ilustracja jednego możliwego zachowania, a nie opis każdej aplikacji nagrywającej. Program może kończyć zapis po zakończeniu rejestrowania dźwięku. Nie należy zakładać, że data modyfikacji zawsze dokładnie wskazuje koniec rozmowy, ani obliczać jej początku przez automatyczne odjęcie długości nagrania.

Ponowny zapis też zostawia własną datę

Wycięcie fragmentu, zmiana głośności lub zapis w innym formacie to kolejne operacje na nagraniu. Po zapisaniu wyniku data modyfikacji może dotyczyć tej pracy. Jeśli program tworzy nowy plik, również jego data utworzenia może odpowiadać przygotowaniu nowej wersji. Rozmowa nadal odbyła się wcześniej; zmieniła się historia pliku, który oglądamy.

Częstą pomyłką jest otwarcie oryginału w edytorze i użycie zapisu tylko po to, aby sprawdzić jego zawartość. Odsłuch oraz zapis to różne czynności. Nie trzeba twierdzić, że samo odtworzenie zawsze zmienia datę modyfikacji, żeby zalecić pracę na osobnej kopii. Pozostawienie pliku źródłowego bez edycji ułatwia późniejsze porównanie informacji.

Poradnik ARSC Guide to Audio Preservation opisuje dokumentowanie pochodzenia pliku, użytych narzędzi i wykonanych operacji. W domowym zbiorze można zastosować prostą wersję tej zasady: zanotować oddzielnie, kiedy odbyła się rozmowa, a kiedy przygotowano kopię lub wersję po obróbce. Takiej notatki nie zastąpi pojedyncza data w katalogu.

Strefa czasowa, czas letni i źle ustawiony zegar

Przy porównywaniu godzin z różnych urządzeń trzeba sprawdzić ich strefy czasowe. Ta sama chwila może być opisana inną godziną lokalną. Znaczenie ma również uwzględnienie czasu letniego. Różnica o godzinę jest powodem do sprawdzenia ustawień, ale sama nie rozstrzyga, że właśnie one spowodowały rozbieżność.

NIST SP 800-86 wskazuje na znaczenie daty, godziny, strefy i ustawień czasu letniego przy zestawianiu zdarzeń. Z kolei SP 800-92, dotyczący dzienników systemowych, wyjaśnia, że niedokładne zegary utrudniają porównywanie zapisów z różnych urządzeń. To użyteczna zasada także przy porządkowaniu nagrań: porównywane godziny powinny odnosić się do wspólnej strefy i poprawnie ustawionego czasu.

Jeśli urządzenie miało błędnie ustawiony zegar, daty zapisane podczas jego pracy mogą być nieprawidłowe. Poprawna godzina wyświetlana teraz nie potwierdza jeszcze poprawności zegara podczas rozmowy. Przy starszym nagraniu trzeba uwzględnić znane zmiany ustawień, podróż do innej strefy albo zauważone wcześniej opóźnienie zegara. Nie należy dopasowywać godziny rozmowy do daty pliku tylko po to, aby obie wartości wyglądały jednakowo.

Jak sprawdzić rozbieżność bez zmieniania oryginału

Poniższa kolejność to praktyczna propozycja uporządkowania informacji. Nie wymaga edytowania dźwięku ani ręcznego poprawiania dat pliku.

1. Ustal, co oglądasz. Zapisz, czy chodzi o plik źródłowy, zwykłą kopię czy wynik edycji. Zanotuj osobno datę utworzenia i datę modyfikacji oraz urządzenie, na którym je odczytano.
2. Porównaj dane z rozmową. Sprawdź dostępny wykaz połączeń lub notatkę sporządzoną przy rozmowie. Ustal, czy podana tam godzina dotyczy początku połączenia. Uwzględnij możliwość późniejszego uruchomienia nagrywania.
3. Sprawdź zegar i strefę. Porównaj ustawienia urządzenia nagrywającego i komputera. Przy zestawianiu godzin uwzględnij strefę oraz czas letni właściwe dla daty rozmowy, a także znane błędy zegara.
4. Odtwórz historię pliku. Zanotuj, czy był kopiowany, przenoszony lub ponownie zapisywany. Oddziel potwierdzone operacje od przypuszczeń wynikających wyłącznie z oglądanych dat.
5. Dalsze czynności wykonuj na kopii. Zachowaj oryginał bez edycji. Jeżeli potrzebujesz wersji skróconej, opisz ją osobno, aby jej późniejsza data nie została przypisana pierwotnej rozmowie.

Gdy informacje nadal się nie zgadzają, pozostaw opis rozbieżności: na przykład godzinę z wykazu połączeń, daty odczytane z pliku i znany moment kopiowania. Jeśli brakuje historii operacji lub wiedzy o dawnym ustawieniu zegara, sama data utworzenia i modyfikacji pliku nagrania może nie wystarczyć do ustalenia dokładnej godziny rozmowy.

Źródła

• NIST, Guide to Integrating Forensic Techniques into Incident Response, SP 800-86, sierpień 2006, rozdziały 4 i 5, nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-86.pdf
• NIST, Guide to Computer Security Log Management, SP 800-92, wrzesień 2006, rozdziały 2 i 3, nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-92.pdf
• Council on Library and Information Resources i Association for Recorded Sound Collections, ARSC Guide to Audio Preservation, CLIR Publication 164, maj 2015, rozdziały 5 i 6, clir.org/wp-content/uploads/sites/6/pub164.pdf

Zdjęcie: Y.ssk, CC BY-SA 4.0 (creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/), Wikimedia Commons, commons.wikimedia.org/wiki/File:Clock,_Cremyll_Quay_Landing.jpg